تا اینجا اومدی یک فال هم بگیر

فال حافظ بگیرید

خم ابرو – شاهد آن نیست که مویی و میانی دارد – غزل ۱۲۵ – ۲۱۶

۲۱۶- خم ابرو

شاهد آن نیست که مویی و میانی دارد       بنده طلعت او باش که آنی دارد
شیوه حور و پری گر چه لطیف است ولی       خوبی آن است و لطافت که فلانی دارد
چشمه چشم مرا ای گل خندان دریاب     که به امید تو خوش آب روانی دارد
خم ابروی تودر صنعت تیراندازی           بستد از دست هر آن کس که کمانی دارد
گوی خوبی که برد از تو که خورشید آنجا   نه سواریس که ددست عنانی دارد
دلنشان شد سخنم تا تو قبو لش کردی   آری آری سخن عشق نشانی دارد
در ره عشق نشد کس به یقین محرم راز       هرکسی بر حسب فکر گمانی دارد
با خرابات نشینان زکرامات ملاف           هر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد
مزغ زیرک نشود در چمنش نغمه سرای   هر بهاری که زدنباله خزانی دارد
مدعی گو لغز و نکته به حافظ مفروش   کلک ما نیز بیانی و زبانی دارد
توضیحات:
شاهد ( زیبا روی ) لطیف ( دلپذیر نغر) لطافت ( نرمی نازکی ) فانی ( ضمیر مبهم معشوق ) گل خندان ( استعاره از محبوب ) آب روان (استعاره از اشک ) دلنشان ۰ آرام بخش دل ) خم ابروی ( منحنی کمان ابروی یار = استعاره مکنیه ) لغز ( معما ) مویی و میانی ( موی مشکین و میان باریک – کمر باریک ) آنی دارد ( لطیفه ای از زیبایی و صف ناشدنی دارد ) صنعت ( هنر ) عنان ( افسار دهنه) خرابات نشینان ( ساکنان میخانه معرفت ) ملاف ( خودستایی مکن ) معنی بیت ۳( ای گل شکفته به چشمه چشم من عنایتی کن که به آرزوی دیدار تو اشکش روان است ) معنی بیت ۱۰( به مدعی بگو که به لطیفه ها و معماهای خود برحافظ فخر مکن قلم ما نیز گویا و خوش بیان است ( آرایه التفاوت )
نتیجه تفال :
۱-   خواجه در بیت ۱-۴-۷- زیبا فرمده است ( آن زیبانمی باشد که مویی مشکین و دلربا و کمری باریک و موقر دارد بلکه دلبسته به مهر رخسار کسی باش که لطیفه ای از زیبایی دارد که غیر قابل توصیف است ) ( کمان ابروی تودر تیر افکنی بر هرکمان افکنی برتری دارد ) ( کسی درراه عشق به مبداء هستی بی گمان آگاه راز نشد بلکه هر کسی به اندازه فکر و برداشت خود از عشق و معرفت آگاهی و تصوری دارد )
۲-   اگر او متناسب و خوبست جنابعالی نیز از محاسن عدیده ای برخوردار می باشید که باید ارزش و اهمیت خود رادست کم نگیرید و هزاران نفر خواستار لطف و ملاحت جنابعالی هستند ولی متاسفانه شما اجازه ابراز به آنها نداده اید پس با اندیشه عمل کنید که زمان بروفق مراد شما می باشد و بیش از این خود را زبون او جلوه ندهید
۳-   از اینکه همه را محرم اسرار خود می دانید چندان کارخوبی نیم باشد زیرا سخنان شما را خمل برغرور و تکبر می کنند در حالی که جنابعلی با خلوص نیت سخن می گویی از زندگی خوبی برخوردار هستید آن را با مسایل پیش پا افتاده خراب نکنید
۴-   این نیت با کمی حوصله و دور اندیشی و سرعت عمل ودقت کاملاً قابل اجراست و جای هیچ گونه نگرانی نمی باشد مسافر حالش خوبست ولی درکارش گره افتاده که برطرف می شود بیمار به حال خود م یماند خرید و فروش و تغییر شغل و مکان ضرورتی ندارد ویژگیهای جنابعالی عبارتند از هنرمند خوشگذران بدبین حساس غیر منطقی رفیق باز زندگی کردن با او مشکل است اهل حاشا اهل مسابقه و رقابت دو چهره مخترع دقیق عاشق جمع حسود پرحرف اهل مبالغه
کمی بیشتر در خصوص غزل بدانید :
شرح غزل :
معانی لغات غزل(۱۲۵)
شاهد: مشاهد کننده، نگاه کننده ، آنکه بر امری شهادت می دهد، نامی از نامهای خدی تعالی ، مرد نیکوروی و خوش صورت، معشوق،محبوب،مطلوب منظور ، زن زیباروی، شیرین حرکات، ، و در اصطلاح عرفا به معنای معشوق و محبوب حاضر در نزد معشوق ودر تصور و خیال و قلب و فکر و یاد او ، در اصطلاح صوفیه : آنچه در دل آدمی حضور داشته و یاد آن در دل غالب باشد.                                                                                                         
 میان: کمر، ومنظور کمر باریک است.                                                                                                       
آن: کیفیت خاصی در چهره و حرکاتت و گفتار و رفتار معشوق که ذوق سلیم آن را درک وزبان از بیان آن به صورت موجز عاجز باشدو می توان آن را ترکیبی از زیبایی فیزیک ظاهری و تناسب بین زیباییها را می نمایاند و شعور که با تشخیص موقعیت ، به این مجموعه شخصیت می دهد ، دانست.                                                       
 طلعت: روی، چهره ، وجه، طلوع، برآمدن.                                                                                                    
شیوه: روش.                                                                                                                                   
 حور: زن سیاه چشم ، یکی از ویژگیهای حوریان بهشتی چشمهای سیاه آنها است.                            
پری:مَلَک زیبا، ( استعاره ) زن زیبا.                                                                                                                    
خوبی: در اینجا به معنای زیبایی.                                                                                                                         
 دل نشان: خوشایند، مقبول.
صنعت: حرفه فن.                                                                 
یقین: حقیقتاً ، و در اصطلاح صوفیه : مشاهده غیوب است به کشف قلوب.                                              
حسب فکر:به اندازه فهم.                                                                                                                                                خرابات نشین:مقیمان خرابات،کسانی که ترک علائق دنیوی کرده و پشت پا به آداب و رسوم متداول زندگی زده و به مرحله بی اعتنایی کامل رسیده و در خرابات مسکن گزیده اند. کار های خلاف عادت که از مردان خدا سر می زند.                                                                                                                                          کرامات: بزرگواریها .
مَلاف: لاف مزن ، خودستایی مکن.                                                                                                          
 مدعی: کسی که ادعای بی جا می کند ، مدعی بیجای فضل و کمال.                                                                          
لغز: معما، سخنی که معنای اصلی در آن مستتر باشد.                                                                                            
نکته: سخن سربسته معنی دار، سخن پاکیزه که پوشیده باشدو هر کس آن را نداند .                                       
کلک: نی، قلم
شرح ابیات غزل (۱۲۵)
(۱)  محبوب مطلوب کسی نیست که مویی چون شب تاریک و میانی چون مو باریک دارد. بنده زیبایی چهره آن باش که جاذبه یی  دلپذیر و(آنی) دارد .                                                                                                    
(۲) روش مهرویان بهشتی هر چند دلپسند و لطیف است امازیبایی و لطافت ، آن است که فلانی دارد.                           (۳) ای گل شکفته شاداب ، چشمه چشم مرا از برگزین که در آرزوی دیدار تو آب روان و با صفایی جاری کرده است.
(۴)در جایی که عنان اختیار از دست خورشید به در رفته است دیگر چه کسی می تواند گوی زیبایی را از تو ببرد .
(۵) از آن زمان که سخن من مورد پذیرش تو قرار گرفت حالتی دلنشین به خود گرفت. بلی و البته ، که شرح عشق را نشان و اثری در خور است .
 (۶) کمان ابروی تو در هنر تیر اندازی دست هر کمانداری را از پشت بسته است ( از هر کمانداری دست برده است).
 (۷)مطمئناً هیچ کس از اسرار و شرح عشق آگاهی کامل نیافت ، هر کسی به اندازه فهم خود در این باره گمان وتصوری دارد.
 (۸) با رندان و دست شستگان از دنیا و مقیمان خرابات از کشف و کرامات سخن بیهوده مگو که هر حرف زمانی و هر نکته مکانی دارد.
(۹) مرغ هوشیار، در چمن آن بهاری که خزان در پی دارد،آشیانه نمی بندد.
(۱۰) به مدعی بی مایه بگو سخن چند پهلو و سر بسته ات را به رخ حافظ مکش که قلم ما نیز زبان پاسخگویی هر گفته یی را دارد .
شرح ابیات غزل (۱۲۵)
وزن غزل: فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فع لن
 بحر غزل: رمل مثمّن مخبون اصلم 
*
سعـدی : آن شـکر خـنده که پـر نـوش دهـانی دارد               نـه دل مـن که دل خـلق جهانی دارد
سلمان ساوجی : آنکه زَاَبروی و مژه تیر و کمانی دارد              نـه دل مـن کـه دل خـلق جهانی دارد
 شـاهــد آن نیـسـت که دارد خـط سبـز و لب لعـل             شـاهد آن است که این دارد و آنی دارد
  هـــــــوس گـوشـــه آبـی اگـــــرت مـی بـاشـد            گـــوشـه دیـــده مـــــا آب روانی دارد
 با دقت در مضامین غزل سلمان ساوجی و حافظ تقریباً محقق می شود  که حافظ از غزل سلمان استقبال و مضامین او را به نحوی شایسته تری بازگو کرده است . به نظر می رسد در آن زمان تصیم به استقبال از غزلی ،قبلاًدر انجمن مطرح و مورد انتقاد قرار می گرفته است . در زمان شاه شجاع ، در چند مورد غزلهای شاه شجاع نیز مطرح و مورد استقبال قرار کرفته ،همین طور از گذشتگان و معاصرین نیز غزلهایی مطرح می شده که یکی از آنها همین غزل مورد بحث است . صرف نظر از سه مضمونی که در سه بیت یاد شده بالا از سلمان ساوجی توسط حافظ به نحو شایسته تری  به رشته نظم کشیده شده است شاعر در غزل خود چند نکته دیگر نیز مطرح می کند:
۱- حافظ ضمن تعریف و تمجید از زیبایی شاه شجاع در بیت چهارم بلافاصله در بیت پنجم از اینکه در مورد استقبالی دیگر، شاه شجاع شعر او را با امتیاز و برتری پذیرفته تشکر می کند و همین موضوع گویا سبب دلخوری شاعر دیگری شده که شعر او درجه پایین تری قرار گرفته و او به حافظ از روی کنایه و تعریض مطالبی را عنوان کرده و حافظ در مقطع این غزل به آن شاعر پاسخی دندان شکن داده و گفته است که با من درنیفت زبان قلم من پاسخگوی حرفهای بی مورد تو هست . بنظر این ناتوان از اینکه در این غزل دربیت هشتم  حافظ می فرماید :
                 با خرابات نشینان ز کرامات ملاف                 هر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد
 گویا طرف صحبت حافظ عماد ، عماد فقیه بوده باشد . اجمالاً این غزل از غزلهای بسیار خوب است  که بسیار هنرمندانه و بلاغت کامل به مضامین سلمان ساوجی  پاسخ داده شده است . 
۲- یک مطلب اصلی و مستقلی را نیز به عنوان یک نظریه فلسفی در این غزل مطرح می کند که بسیار جالب است . شاعر در بیت هفتم می فرماید : هر چند شناخت مبداً خلقت از طریق عرفان و با هدایت عشق ( نه عقل ) بر طریق شرع رجان دارد اما با وجود این در این طریق هم تا به امروزهیچ کس پی به اصل راز خلقت نبرده وهرکس هم حرفی زده است به اندازه فهم و کمان و تصور خودش نبوده است .
غزل به قلم علامه قزوینی :
شاهد آن نیست که مویی و میانی دارد بنده طلعت آن باش که آنی دارد
شیوه حور و پری گر چه لطیف است ولی خوبی آن است و لطافت که فلانی دارد
چشمه چشم مرا ای گل خندان دریاب که به امید تو خوش آب روانی دارد
گوی خوبی که برد از تو که خورشید آن جا نه سواریست که در دست عنانی دارد
دل نشان شد سخنم تا تو قبولش کردی آری آری سخن عشق نشانی دارد
خم ابروی تو در صنعت تیراندازی برده از دست هر آن کس که کمانی دارد
در ره عشق نشد کس به یقین محرم راز هر کسی بر حسب فکر گمانی دارد
با خرابات نشینان ز کرامات ملاف هر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد
مرغ زیرک نزند در چمنش پرده سرای هر بهاری که به دنباله خزانی دارد
مدعی گو لغز و نکته به حافظ مفروش کلک ما نیز زبانی و بیانی دارد
غزل به قلم شاملو : 
غزل به قلم الهی قمشه ای :
غزل به قلم عطاری کرمانی :
شاهد آن نیست که مویی و میانی دارد       بنده طلعت او باش که آنی دارد
شیوه حور و پری گر چه لطیف است ولی       خوبی آن است و لطافت که فلانی دارد
چشمه چشم مرا ای گل خندان دریاب     که به امید تو خوش آب روانی دارد
خم ابروی تودر صنعت تیراندازی           بستد از دست هر آن کس که کمانی دارد
گوی خوبی که برد از تو که خورشید آنجا   نه سواریس که ددست عنانی دارد
دلنشان شد سخنم تا تو قبو لش کردی   آری آری سخن عشق نشانی دارد
در ره عشق نشد کس به یقین محرم راز       هرکسی بر حسب فکر گمانی دارد
با خرابات نشینان زکرامات ملاف           هر سخن وقتی و هر نکته مکانی دارد
مزغ زیرک نشود در چمنش نغمه سرای   هر بهاری که زدنباله خزانی دارد
مدعی گو لغز و نکته به حافظ مفروش   کلک ما نیز بیانی و زبانی دارد
غزل را بشنوید :
کلیپ های مرتبت با غزل :
برچسب ها

نوشته های مشابه

بستن
بستن