کرم نما و فرود آ- رواق منظر چشم من آشیانه توست – غزل ۳۴

۶۶- کرم نما و فرود آ

رواق منظر چشم من آستانه تست     کرم نمای و فرود آ که خانه خانه تست
به لطف خال و خط ا زعارفان ربودی دل   لطیفه های عجب زیر دام و دانه تست
دلت به وصل گل ای بلبل سحر خوش باد   که درچمن همه گلبانگ عاشقانه تست
علاج ضعف دل ما به لب حوالت کن     که آن مفرح یاقوت درخزانه تست
به تن مقصرم از دولت ملازمتتت     ولی خلاصه جان خاکآستانه تست
من آن نیم که دهم نقددل به هر شوخی     درخزانه به مهر تو ونشانه تست
تو خودچه لعبتی ای شهسوار شیرین کار   که توسنی چو فلک رام تازیانه تست
چه جای من که بلغزد سپهر شعبه باز     ازین حیل که درانبانه بهانه تست
سرود مجلست انون فلک به رقص آرد   که شعر حافظ شیرین سخن ترانه تست

:: ::

توضیحات :

رواق (پیشگاه خانه = ایوان ) رواق منظر چشم (تشبیه = نظر گاه چشم ) عجب (شکفت ) بلبل سحر ( بلبلی که با نسیم سحری آشناست ) گلبانگ (آواز بلند خوش ) مفرح یافوت ( معجون شادی بخش ) شوخ ( زیبای دلبر ) خزانه (مراد از گنج دل ) لعبت (زیبا – عروسک ) توسن ( سکرش ) انبانه ( کیسه چرمی ) مقصر (عاجز ) چه جای من (مننیستم )فرود آ (پایین بیا ) معنی بیت ۳( ای بلبل سحری دلت به وصل گل خوش باد وشاد باش زیرا درجمن تمام اصوات عاشقانه و ترنمات ا زتو می باشد ) معنی بیت ۵( خود را به سبب خاکی و شعف و ناتوانی سعادت هم مشینی تو رانداردگناهکار می دانم اما جوهر و لیفه جان پاک خویش را خاک آستان تو میشمارم .
نتیجه تفال :
۱-   حافظ دربیت هشتم چه زیبا شما را راهنمایی میکند (فلک نیرنگ سازدر برابر حیله ها و جادویی هایی که دکیسه عذر تراشی و بهانه جویی توست به لغزش می افتد تا چه رسد به من بی دل)
۲-   خوشبختانه از اقبال خوبی برخوردارید مطمئن باشیدکه در هر کار و هر جایی خداوند متعال باشما همراه میباشد و موفقیت و کامیابی درچند قدمی شماست که اجازه ورود می خواهد
۳-   به تازگی در اندیشه و فکری هستی و همواره به موضوعی خاص فکر می کنی بطوریکه تمام هم و غم شما این موضوع شده و سعادت خود را برآورده شدن آن می دانی اگرچه راه مناسب و خوبی انتخاب کرده ای اما نیاز مبرم به کوشش و اراده دارد
۴-  برای هرکاری عذرو بهانه ای می تراشی که از انجام آن سرباز زنی و اصولاً با مردم سرسازش کمتر داری و این برخاسته از خود خواهی و غرز ورزی است که درخود احساس میکنید درحالی که زندگی زیر و بم فراوان دارد که نیاز به دو ر اندیشی و با مردم بودن می باشد چرا می خواهی از اینکار دست بکشی درحالی که مقصر اصلی شما می باشید
۵-   دنیای امروز برا شما کوچک است زیرا اندیشه و بلند پروازی شما بسیا رمی باشد ولی چاره ای نمی باشد انسان باید خود را با محیط سازگار نشان دهد و انسان موفق قدرت سازش و سازگاریش زیاد است
۶-   او شما را بسیار دوست دارد اما به علت عدم سازش شما او نیز لجبازی می کند پس مواظب باشید به زودی مسافرتی در پیش داری و ملاقاتی حاصل می شود که در زندگی شما بسیار موثر خواهد بود به وعده های خود وفا کن و دست ازلجبازی و بگو مگو بردار و نیروی خود را صر ف فعالیت و بهزیستی کن
۷-   درماهی که گذشت خطر بزرگی از خانواده شما دفع شد بنابراین به اعضای خانواده بگویید مواظب باشند بویژه پدر یا همسرتان درمعامله و کاری که درپیش دارند با احتیاط بیشتر عمل کنند تا پیروزی آنها به خطر نیفتد

کمی بیشتر در خصوص غزل بدانید :
شرح غزل :
معانی لغات غزل
رواق: پیشگاه خانه، ایوان جلوی عمارت که چشم‌انداز دارد، به کسر راء پرده‌یی که جلوی درآویزند.
رواق منظر چشم: کنایه از چشم به طور کامل.
لطف: نرمی در کار و کردار، خوشرفتاری و مهربانی.
خط: کرک روئیده گرداگرد لب.
لطیفه: نغز، به غایت نیکو، گفتار نرم و دلپسند، نکته و بذله مؤثر.
دام و دانه: کنایه از خط و خال چهره محبوب.
گلبانگ: آوای نرم و خوش‌آهنگ، آوازی به مانند گل نرم و لطیف.
مفرح: شادی آفرین.
مفرح یاقوت: شربتی که از شراب و قند و سائیده احجار کریمه بویژه یاقوت و مروارید تهیه و به منظور تقویت و خوش آب و رنگ کردن چهره به مصرف افراد متمکن می‌ رسیده و معمولا در خزینه محفوظ نگهداری می‌شده است.
خزانه: خزینه، گنجینه.
به تن: جسماً.
مقصرم: قادر نیستم، کوتاهی و قصور می‌کنم.
خلاصه‌جان: روح خالص، جوهر روح.
شوخ: زیبارو، کنایه از زیبارویان سهل‌الحصول.
لعبت: عروسک، کنایه از معشوق دلبند.
شهسوار: سوارکار برگزیده، کنایه از شاه شجاع که به ابوالفوارس ملقب بود.
شیرین کار: ماهر و خوش عمل و ورزیده‌کار.
توسن:اسب سرکش.
حیل: حیله‌ها و مکره‌ها و ترفندها.
ترانه: سرود، آواز.
معانی ابیات غزل
(۱) گردشگاه چشمان من قرارگاه و آشیانه تست.برمین منت گذارو پیاده شو و قدم به خانه خود نه.
(۲) باخوشرفتاری و مهربانی و زیبایی چهره خود،از دانایان و شناسندگان آگاه دل،دل بردی.وه که چه کشش دلپذیری درزیر دام خال و خط خود برای شکار دلها پنهان کرده ای.
(۳) ای بلبل سحری،امیدوارم که دلت در رسیدن به وصال گل،خوش و شادان باشد،چرا که فضای چمن ار آوای لطیف و نرم و عاشقانه توپرشده است.
(۴) ناتوانی و خستگی دل ما را با شربت مفرح یاقوتی که در خزانه لب خود داری مداواکن.
(۵) هر چند قادر نیستم که شخصا در خدمتت حضور به هم رسانم امافکر و ذکر و روح و روانم چون خاک درگاهت در اختیار تو است.
(۶) من از آن کسانی نیستم که مرغ دلم هر روز در هوای دلبری به پرواز آید.گنجینه دلم سربه مهر در اختیار تست.
(۷) شگفتا!تو چه شهسوار ورزیده و شیرین کاری که فلک،رام اراده و فرمانبردار تو شده است.
(۸) از این ترفند ها که دستاویز رفتار تو است نه من ساده دل که این سپهر حیله گر را هم می توانی فریفت.
(۹) ای محبوب من،حالیا سرود مجلس تو با این ترانه حافظ شیرین سخن،زهره را در آسمان به رقص وا می دارد.
شرح ابیات غزل
وزن غزل: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات
بحر غزل: مجتث مثمن مخبون مقصور
*
عماد فقیه: تو حاکمی و مرا سر برآستانه تست مکن خرابی ملک دلم که خانه تست
*
بدون تردید این غزل در زمان شاه شجاع و درهنگامی که او ازشییراز به دور بوده است در پاسخ دعوت شاه به پیوستن به او سروده شده است. شاه شجاع که خود اهل شعر و ادب و مجالس شبانه‌اش از شعرا و سخنوران زینت می‌یافت در یکی از سفرها (اصفهان یا تبریز) به یاد شاعر شیراز افتاده و به نحوی او را دعوت به سفر و به حضور خود می‌کند. حافظ این غزل رندانه را در پاسخ شاه مؤدبانه سروده و عذر مسافرت می‌خواهد.
دربیت اول اشتیاق و آرزوی خود را برای دیدار شاه در شیراز بیان می‌دارد و می‌گوید که تو به خانه خودت برگرد و چشم من را روشن کن و در بیت دوم و سوم می‌گوید تو با لطف کلام و رفتار خود امثال مرا مسحور خویش کرده‌یی و هرکجا هستی خوش باشی که اینجا همه به یاد تو هستیم و دربیت چهارم و پنجم می‌فرماید که هرچند من قادر به سفر وفیض حضور تو نیستم، تو این دل مشتاق و آرزومند مرا درشیراز به دیدارت منور کن و در بیت ششم اظهار وفاداری کرده و در ابیات هفتم و هشتم پاسخی رندانه به شاه می‌دهد و می‌گوید تو چه آدم زرنگ و ورزیده و ماهری هستی و با این زبان چرب و نرم خود نه من ساده لوح که فلک را هم خواهی فریفت و دربیت نهم به شاه می‌گوید با ارسال این غزل که در مجلس تو توسط مطربان خوانده می‌شود یقیناً زهره را در آسمان به رقص خواهی کشاند.
لازم به ذکر است که مضمون بیت چهارم را نظامی در خسرو شیرین قبلا چنین سروده:
از آن یاقوت و آن در شکر خند
مفرح ساخته سودائیی چند
مفرح هم تو دانی کرد بر دست
که هم یاقوت و هم عنبر تو را هست
و یا مضمون بیت پنجم را پیش از او نظامی درلیلی و مجنون چنین پرورش داده است:
گر زانکه تن از تو هست مهجور
جانم ز تو نیست یکزمان دور
و از همه مهمتر مطلع غزل حافظ یعنی مضمون:
در بزن کاین در آستانه اوست
بی‌گمان شو که خانه خانه اوست
در زد آمد شکر لبی دلبند
باز کرد آن در رواق بلند
***
شرح جلالی بر حافظ – دکتر عبدالحسین جلالیان
غزل به قلم علامه قزوینی :
رواق منظر چشم من آشیانه توست
کرم نما و فرود آ که خانه خانه توست
به لطف خال و خط از عارفان ربودی دل
لطیفه‌های عجب زیر دام و دانه توست
دلت به وصل گل ای بلبل صبا خوش باد
که در چمن همه گلبانگ عاشقانه توست
علاج ضعف دل ما به لب حوالت کن
که این مفرح یاقوت در خزانه توست
به تن مقصرم از دولت ملازمتت
ولی خلاصه جان خاک آستانه توست
من آن نیم که دهم نقد دل به هر شوخی
در خزانه به مهر تو و نشانه توست
تو خود چه لعبتی ای شهسوار شیرین کار
که توسنی چو فلک رام تازیانه توست
چه جای من که بلغزد سپهر شعبده باز
از این حیل که در انبانه بهانه توست
سرود مجلست اکنون فلک به رقص آرد
که شعر حافظ شیرین سخن ترانه توست
غزل به قلم شاملو : 
غزل به قلم الهی قمشه ای :
غزل به قلم عطاری کرمانی :
رواق منظر چشم من آستانه تست      کرم نمای و فرود آ که خانه خانه تست
به لطف خال و خط ا زعارفان ربودی دل    لطیفه های عجب زیر دام و دانه تست
دلت به وصل گل ای بلبل سحر خوش باد   که درچمن همه گلبانگ عاشقانه تست
علاج ضعف دل ما به لب حوالت کن     که آن مفرح یاقوت درخزانه تست
به تن مقصرم از دولت ملازمتتت      ولی خلاصه جان خاکآستانه تست
من آن نیم که دهم نقددل به هر شوخی     درخزانه به مهر تو ونشانه تست
تو خودچه لعبتی ای شهسوار شیرین کار    که توسنی چو فلک رام تازیانه تست
چه جای من که بلغزد سپهر شعبه باز      ازین حیل که درانبانه بهانه تست
سرود مجلست انون فلک به رقص آرد   که شعر حافظ شیرین سخن ترانه تست
غزل را بشنوید :
کلیپ های مرتبت با غزل :
برچسب ها

نوشته های مشابه

بستن
بستن